Dr. Sci. Med. Nikola Fatić Vaskularni hirurg 81000 Podgorica | Telefon: 068/645-466 | Email: vaskularnahirurgija.me@gmail.com
Istorija Vaskularne hirurgije - Globalno

Vaskularna hirurgija je medicinska specijalnost i grana hirurgije koja se bavi liječenjem bolesti krvnih sudova izuzev krvnih sudova lobanje, mozga, kičmene moždine kojim se bavi neurohirurgija i krvnih sudova srca kojim se bavi kardiohirurgija.

Vaskularna hirurgija ima dva osnovna cilja:

  • Zasutavljanje krvarenja iz krvnog suda

  • Restauraciju protoka krvi kroz oštećeni/oboljeli krvni sud

Poseban segment u okviru vaskularne hirurge je angiologija, koja obuhvata dijagnostiku i konzervativno liječenje najrazličitijih vaskularnih oboljenja.

Tragovi liječenja vaskularnih oboljenja datiraju još od Starog Egipra, Antičke Grčke i Rima.

vaskularna-hirurgija-slika

1. Period- do 1947. god, – Drevna i indirektna reparativna vaskularna hirurgija

U ovom periodu dominirale su procedure tipa: ligiranja krvnih sudova, simpatektomija, arterijska anastomoza, reparacija povrijedjenih arterija.

Važni dogadjaji i datumi:

Prvi hirurg koji je učinio ligaturu krvnog suda u cilju spriječavanja iskrvarenja bio je francuski hirurg Ambrozije Pare 1564. God.
Prvu reparaciju oštećenje arterije izveo je Hallowell 1759. god.
Jonh Hunter je izveo ligaturu femoralne arterije kao metod liječenja poplitealne aneurizme 1785. god.
Rudolph Matats je 1898. izveo prvu endaneurizmorafiju.
Jonh B. Marfy je 1897. godine izveo prvu arterijsku anastomozu kod ljudi.
Alex Carrel, kretaor triangularne tehike šivenja krvnog suda, dobio je 1912. godine dobio Nobelovu nagradu za fiziologiju.
1916. God Jay Mc Clean pronašao je heparin.

Enorman dopinos razvoju vaskularne hirurgije u na početku 20. vijeka dao je i naš hirurg, s pravom možemo reći i začetnik vaskularne hirurgije na ovim prostorima, Prof. Dr Vojislav Subotić čija su iskustva i radovi iz oblasti reparativne hirurgije u Prvom I Drugom Balkanskom ratu objavljeni u jednom od najboljih svjetskih časopisa-Lancetu.

Reynaldo dos Santos je prvi 1929. godine izveo translumbalnu aortografiju.
I i II Svjetski rat donijeli su razvoj anestezije, transfuzije I terapije šoka.

2. Period od 1947. do 1990.god – Direktna i rekonstruktivna vaskularna hirurgija

U ovoj fazi su definisane i implementirane direktne i rekonstruktivne procedure na vaskularnom sistemu.

Važni dogadjaji i datumi:

1947. god. Portugalski hirurg J. Cid Dos Santos izveo je prvu trombendarterktomiju u cilju restauracije protoka u zapušenom krvnom sudu, što predstavlja početak Direktne i rekonstruktivne hirurgije.
1947. godine učinjena je prva aortoilijakna trombendarterektomija, koju je izveo čuveni Rene Le Riche se sa svojim timom.
1949. God. Jean Kunlin je objavio rad o prvoj uspješnjoj femoropopliteanoj rekonstrukciju sa reverznim autolognim venskim graftom.
Michel DeBakey je iznio pozitivna iskustva iz Korejskog rata 1950-1953, u ligiranju i rekonstrukciji krvnih sudova kao metode spasavanja ekstremiteta.
1951. godine Charles Dubost izveo je prvu rekonstrukciju aneurizme abdominalne aorte koristeći aortni homograft.
1950- Arterioskleroza je detektovana i definsana kao osnovi uzrok stenozantno okluzivne bolesti na arterijama.
1950.- Michel DeBakey je kreirao prvi Dacronski graft
1952. Arthur Voorhees je izumio prvi sintetički graft.
1952 . Freeman je izveo Enadarterektomeja renalih arterija.
1953. Michel DeBakey izvrsio je prvu karotidnu endarterktomiju.
1953. Seldinnger je izvrsio prvu kateter navodjenju arteriografiju.
1954. Charles Rob popularizovao je karotidnu endarterktomiju u bolnici St Mary’s u Londonu.
1953. Jonh Gibon konstruisao je prvu mašinu koja zamjenjuje funkciju srca i pluća.
1954. Eastcott je prezentovao svoje rezulatate u karotidnoj hirurgiji.
1955. Jack Cannon I Wiley Barker patentirali su endoarterijski striper za uklanjenje plaka iz femoralne arterije poluotvorenom tehnikom.
1961. Thomas Fogarty je prezentovao ideju o kateteru za embolektomiju
1963. Blasidell je uradio prvi ekstaranatomski by pass
1964. Mannik je izveo femorotibilani by pass sa venskim graftom
1970. Kardiotorakalna hirurgija je prepoznata kao specijalnost.
1972. Eiseman je patentirao PTFE graft
1972. Leather je izveo prvi by pass sa in situ venskim graftom
1978. Crawford je izveo prvu rekonstrukciju torako abominalne aorte

U toku 1970-ih:

Definsana je paleta testova za vaskularnu laboratoriju.
Patentirana je pletizmografija, pulsni Volume recorder, Dopler ultrasonografija, Duplex scan.
1978. Anderas Guentzing izveo je prvu Perkutanu Transluminalnu angioplastiku

3. Period od 1990 do danas – Endovaskularna hirurgija- koja se definiše kao minimalno invazivna hirurgija kroz lumen krvnog suda zasnovana na upotrebi kateter-tehnologije, stentovima, fenestriranim i razgranatim graftovima

Od 1990 do danas , endovaskularni tetman zamjenio otvoreno hirurški u preko 70% slučajeva. Način edukacije i treninga je izmjenjen, sa 2 godine vaskularne hirurgije nakon opšte hirurgije, u integrisani program od 5 godina specijalizacije vaskularne i endovaskularne hirurgije.

VASKULARNA HIRURGIJA JE DOBILA STATUS SAMOSTALNE SECIJALNOSTI 2006. godine.

Početak endovaskularne hirurgije vezuje se za ime ruskog hirurga Nikolaja Volodosa koji je 1988. godine izveo prvu endovaskularnu reparaciju grudne aorte implantacijom endovaskularnog stent grafta. Na njegovu žalost ovu proceduru nije objavio, te je slava pripala američkom hirurgu argentinskog porijekla H. Parodiju koji je 1990. godine uradio prvu endovaskularnu reparaciju aneurizme abdominalne (EVAR). Od tada do danas endovaskularna hirurgija se razvija nezadrzivo i nezamisliva je bez savremene tehnologije i edukacije.

Kombinacijom rekonstruktivne i endovaskularne hirurgijeje stvoren je novi pristup u vaskularnoj hirurgiji koji se naziva HIBRIDNI TRETMAN, koji je otvorio prostor za liječenje pacijenata koji do sada nisu mogli biti tretirani samostalno ni jednom od postojećih metoda.